Lange tijd gebruikte men in de paleoantropologie termen als archaïsche Homo sapiens of pre-Neanderthalers om een groep hominiden te beschrijven die over de hele oude wereld leefden voor de komst van de moderne mens en de Neanderthalers. Nadat er meer en meer van deze fossielen bekend werden zag men dat deze hominiden zowel trekjes hadden van Homo erectus, de moderne mens, maar ook van de Neanderthalers. Nu betreden we het gebied van de Vervanging/Continuïteit controverse: Is Homo heidelbergensis een regionale tussenvorm, of evolueerde heidelbergensis alleen in Afrika tot de moderne Homo sapiens die vervolgens de andere populaties verving.

Homo heidelbergensis vormt dus de spil van de laatste miljoen jaar van onze evolutie. Sommige heidelbergensis fossielen hebben trekjes van hun voorouders, Homo erectus, anderen hebben een mix van trekken van de soorten waar zij in evolueerden: Homo sapiens en Homo neanderthalensis.