Tijdens de ijstijden van het Paleolithicum, dat zo’n 10.000 jaar geleden eindigde, lag de zeespiegel veel lager en was de Noordzee grasland en een jaaggebied voor de vroege mens. De ontdekking van de handbijlen bewijst dat artefacten op de bodem van de zee zeer goed bewaard blijven, zeggen de experts.
“Het is iets waar we over gedroomd hebben – waarvan we wisten
dat het er moest zijn,” zei Phil Harding van de Britse
non-profit organisatie Wessex Archeology. “Maar ik denk dat de
meeste van ons niet hadden gedacht nog zoiets in ons leven op te
zien opduiken”.
Het oude landschap bewaard - Vissers vissen af en toe stenen werktuigen of beenderen op uit de Noordzee, maar deze schat – die zo’n 13 kilometer uit de kust bij Great Yarmouth in Groot Brittannië werd gevonden – suggereert dat het meer is dan een willekeurige vondst.
“Vanwege de staat van het materiaal dat werd gevonden is het duidelijk dat het echt van één plek komt,” zei Hans Peeters, een archeoloog verbonden aan de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (RACM) in Amersfoort. “We hebben te maken met grote vlakken van het oude landschap die bewaard zijn gebleven in sommige delen van de Noordzee,” aldus Peeters.
“Je nauwelijks iets vinden wat nog overtuigender is,” zei Peeters. “Materialen die werden achtergelaten werden snel overdekt door veen en klei zodat de organische materialen perfect bewaard zijn gebleven”. De RACM en de Britse tegenhanger, English Heritage, zijn van plan om de vindplaats verder te onderzoeken.
Harding, van Wessex Archeology, voegde toe dat de handbijlen waarschijnlijk afkomstig zijn van een kamp of een nederzetting waar de mensen hun prooi slachtten. “Deze handbijlen zijn echt puntgaaf. Ze zijn zo nieuw als de dag de ze gebruikt werden”.
Alhoewel het bewijs voor nederzetting in het Noordzeegebied
tot nu to erg beperkt was, is er nu geen twijfel meer mogelijk
dat zulke goedbewaarde sites bestaan – en dat ze op een dag
gevonden kunnen worden, denkt Harding.
Schatgraven - Meulmeester, een Nederlandse hobbyist, vond de vuistbijlen met een beetje geluk en heel veel toewijding door een grote berg zand en grint te doorzoeken aan een kade bij Vlissingen. Een Brits bedrijf, Hanson, had de berg daar gedumpt nadat zij de zeebodem hadden gedregd. Niemand weet precies waar de bijlen vandaan komen. Terwijl wetenschappers proberen te achterhalen waar de vondst precies vandaan komt, heeft het bedrijf de werkzaamheden in het gebied gestaakt om de vindplaats te beschermen.
Als de vindplaats wordt gevonden, dan is het misschien mogelijk om camera’s of wellicht een duiker te sturen om onderzoek te doen, al ligt de bodem in het gebied op zo’n 30 meter diep en is het zicht in de Noordzee over het algemeen slecht.
“De meest waarschijnlijke grindlaag waaruit de bijlen zijn
gevonden ligt misschien 5 tot 10 meter dieper onder het
bodemoppervlak”, denkt Peeters van het RACM. “Deze
omstandigheden maken het erg moeilijk om die plek beter te
onderzoeken”.
Blik op een oude wereld - Omdat de vuistbijlen werden gevonden op een grote hoop en niet in te dateren afzettingen, weten wetenschappers niet zeker hoe oud ze zijn. Een eerste speculatie brengt ze op 100.000 jaar oud, maar volgens Harding zijn is deze leeftijd slecht onderbouwd. Het Paleolithecum duurde ongeveer 750.000 jaar. “Een aantal van de oudste vindplaatsen in Europa, die aan de kust van Norfolk, zijn 700.000 jaar oud”, verteld Harding. Die sites in Norfolk zijn zelfs slechts 50 kilometer verwijderd van waar de bijlen werden opgedregd.
“Het is niet ondenkbaar dat de bijlen net zo oud zijn. Ik zou me goed kunnen voorstellen dat ze jonger zijn, maar we weten het gewoonweg niet”. De datering daargelaten is Harding enthousiast over de informatie die mogelijk nog boven water komt bij gedetailleerder onderzoek van de vondst. “Als we alle gereedschappen bij elkaar kunnen brengen en onderzoeken hoe ze werden gemaakt … dat brengt ons zo veel verder”.
Harding zou graag wetenschappers de mammoet beenderen laten
onderzoeken om de soort vast te stellen en de gezondheidsstaat
van het dier, maar ook te kijken naar stijfmeel of keverresten
en grondsporen. “Dergelijke zaken bevatten zo veel informatie
dat er niet langer sprake is van zomaar een stenen werktuig”,
vertelde hij, “en het begint je te vertellen hoe de wereld eruit
zag en wat de mensen deden”.
Dit artikel is gebaseerd op een artikel van:
